بر صحايف روزگار ثبت نموده‌اند و بقوّت انامل اجتهاد ، جلباب حجاب از روى حوادث سابقه عالم كون و فساد و نقاب ارتياب از صورت كيفيّت وقايع لاحقهء جهان گذران نا اعتماد گشوده‌اند . اگر ماشطهء خامهء صورت آراى صاحبان علم و معرفت نبودى ، آرايش طلعت عروسان اخبار اخيار ، از گلگونهء عبارات فصيح و غاليهء استعارات صحيح كه نمودى . و اگر قابلهء قلم چهره گشاى واقفان اسلوب كلام توجه نكردى ، جلوه‌گريهاى ابكار افكار چگونه دل از دست ارباب ذوق و حال بردى ؟ راقم اين سواد پريشان و جامع اين اوراق بىسامان ، اقل عباد اللّه الملك المعبود الغنى ، محمود بن هدايت اللّه - الافوشتة النطنزى اصلح اللّه امر داريه و وقفه على ما كان عليه كه خوشه [ 3 ] چين خرمن ارباب سخن و ريزه‌خوار خوان بيكران اين زمرهء مستحسن فن است ، از مبادى سن شباب ، تا غايت كه سنين عمر بحدود ستّين رسيده ، پيوسته به خواندن و نوشتن كتب قصص و حكايات و استماع احاديث و روايات و نقل اخبار و نظم اشعار مايل و راغب مىبود بمضمون صدق مشحون كل آناء يترشح بما فيه ، احيانا هذيانى چند در لباس نظم روى مينمود و بمصداق المرء مفتون بعقله و ابنه و شعره ، آن مسوّدات « 1 » را بقيد كتابت در آورده محافظت ترتيب آن مىنمود و بنابر خصوصيات زمان و مناسبات مكان ، آن مسوّدات را باقتضاى حواس خمسه بر پنج قسم منقسم گردانيد : غزليات ، كه ثمرهء نهال الشباب شعبة من الجنون و مبنى بر مجاز محض و محض مجاز است و دو نسخه در دو وقت ترتيب يافته نسخهء اول به مجازيه و ثانيه به غاية المجاز موسوم گرديده و قصايد و مقطّعات و ساير اقسام شعر كه محتويست بر حمد الهى و نعت حضرت رسالت پناهى و مناقب حضرات ائمهء معصومين صلوات اللّه عليهم اجمعين به حاصل الحيات مسمّى شده و آنچه بنابر مصلحت وقت بمدح پادشاه جهان و بنام اعيان زمان در سلك نظم انتظام يافته آن را اضطراريه نام نهاده و

--> ( 1 ) - م : مفردات .